Załoga Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Legnicy, gdy rozpoczynała służbę na rzecz społeczności miasta w maju 1945 r., kontynuowała spuściznę swoich poprzedników. Dlatego prezentując w skrócie dokonania i przemiany ostatnich dziesięcioleci, nie sposób nie przypomnieć, w kronikarskim ujęciu, samych początków komunikacji miejskiej, jak również pozamiejskiej w Legnicy. I to od 26 października 1864 roku!

          Zaczęło się wtedy nie tyle od tramwajów, co od... omnibusu. Pod tym słowem, które dziś zupełnie wyszło z użycia, krył się obszerny kryty powóz, służący do przewozu większej liczby osób. A kursował cztery dni w tygodniu, od końca obecnej ul. Chojnowskiej (Neue Haynauerstrasse 55) do Lipiec, zaś linię obsługiwała firma Klemt & Nixdorf. Legniczanie korzystali z tej regularnej komunikacji min. w czasie sobotnio-niedzielnych wypadów za miasto, a inicjatorem uruchomienia omnibusu był właściciel znajdującej się w Lipcach... restauracji.

          Jednak nie te anegdotyczne historyjki stały za koniecznością rozwiązania przez magistrat narastających problemów komunikacji zbiorowej w Legnicy, lecz prężny w ostatnich trzech dekadach XIX stulecia rozwój miasta. Legnica - siedziba rejencji, z ważnym węzłem kolejowym i rozwijającym się przemysłem terenowym - wyraźnie konkurowała z innymi aglomeracjami w ówczesnych Niemczech.

         O ile w 1871 roku miała 23 tysiące mieszkańców, to zaledwie cztery lata później, już ponad 31 tysięcy, a w roku 1885 - 43.347! Nic dziwnego, że gospodarz miasta, burmistrz Ottomar Oertel poszukiwał możliwie nowoczesnych, jak na owe czasy, i perspektywicznych rozwiązań, także gdy chodzi o komunikację miejską. Jednym z nich - zademonstrowaną w czerwcu 1880 r., na I Dolnośląskiej Wystawie Rzemiosła w Legnicy - kolejką elektryczną do przewozu pasażerów, zwiedzający ekspozycję byli zachwyceni. Dlatego nie dziwi odrzucenie koncepcji uruchomienia tramwajów parowych w 1881 roku, czyli w roku, w którym pierwsza na świecie uliczna kolej elektryczna pojawiła się na ulicach Berlina. Z tych względów zrezygnowano także z pomysłu wprowadzenia w Legnicy tramwaju gazowego. Poza tym rzecz rozbijała się o... fundusze, którymi magistrat nie dysponował.

          Nieco wcześniej, bo w 1878 r., myślano już o wprowadzeniu nie omnibusów, lecz tramwajów konnych, ale projekt upadł. Powrócono jednak do niego dwa lata później, a Rada Miejska wyraziła na to zgodę w 1880 roku. W efekcie w roku 1882 taka linia, służąca do przewozu pasażerów oraz towarów, ruszyła.

          Jej trasa łączyła obie funkcje i była następująca (podajemy obecne nazwy ulic): Dworzec kolejowy - Brama Głogowska - Piastowska - Ściegiennego - Rycerska - św. Jana - Rynek - Grodzka – Zamkowa - Brama Głogowska - Dworzec kolejowy. Oznaczało to, że przywiezione koleją ciężkie ładunki można było przetransportować do niektórych, położonych na tej trasie fabryk, zwłaszcza, że linii kolejowej do Złotoryi jeszcze wtedy nie zbudowano. Poruszający się po wąskich torach tramwaj (nazwa powstała z połączenia angielskich słów tram - szyna i way - droga), był krytym drewnianym wozem na żelaznym podwoziu. Miał 24 miejsca (siedzące i stojące) i mógł być ciągnięty nawet przez dwie pary koni.

          Prawdziwą rewolucję w komunikacji miejskiej w całej Europie przynoszą lata 90-te XIX wieku. Wtedy we wszystkich większych miastach, także na Dolnym Śląsku, pojawią się tramwaje elektryczne, zasilane przez górną sieć trakcyjną. W roku 1893 tramwaje elektryczne ruszą ulicami Wrocławia, cztery lata później Zgorzelca, a w roku 1898 Legnicy i Wałbrzycha.

          22 czerwca 1886 r. władze Legnicy podpisały umowę z berlińską spółką - Towarzystwem Elektrycznym Felix Singer & Co., na budowę i 40-letnią wspólną eksploatację linii tramwajowych w mieście. Budowę prawie 10 km tras oraz siłowni przy ul. Wrocławskiej zakończono w grudniu 1897 r.

          Wtedy powołano spółkę akcyjną z udziałem gminy Elektricitäts - Werke Liegnitz, mającą prowadzić komunikację tramwajową. Charakterystyczne logo firmy EWL zachowało się jeszcze przez wiele lat na ścianie budynku zajezdni oraz na jednej z podstacji pozostałej w rejonie obecnego przejścia podziemnego przy ul. Złotoryjskiej (przystanek autobusu „24").

          Uroczyste oddanie do użytku komunikacji tramwajowej w Legnicy miało miejsce 21 stycznia 1898 roku.

          Na trzech uruchomionych liniach kursowały tramwaje oznaczone kolorowymi tarczami. Biała (linia I, okólna ): Dworzec kolejowy - Plac Zamkowy - Grodzka - Rynek - Chojnowska - Hutników - Złotoryjska - Rynek - Plac Słowiański - ul. Witelona - Plac Wilsona - Libana - Dworzec.

          Biała z zielonym paskiem (linia II ): Ściegiennego - Rycerska - Partyzantów - św. Jana - Rynek - Plac Słowiański - Mickiewicza – Łukasińskiego – Jaworzyńska, do wysokości Alei Zwycięstwa (po dwóch latach funkcjonowania linia brała początek na Placu Słowiańskim, a pozostały odcinek został zawieszony ).

          Biała z czerwonym paskiem (linia III) : Plac Wilsona - ul. Wrocławska - Cmentarz (wejście główne). W pierwszych dwóch latach funkcjonowania, legnickie tramwaje przewoziły rocznie około 850 tysięcy pasażerów. By zachęcić do korzystania z nich, wprowadzono dla uczniów, jak również dla osób pracujących, ważne od poniedziałku do soboty „miesięczne bilety" w postaci metalowych żetonów.

          W roku 1913 zostaną oddane do użytku przedłużone odcinki dwóch linii: na ul. Wrocławskiej (do obecnej restauracji „Pod klonem", Piekary) i na Jaworzyńskiej (do ul. Wielogórskiej, ongiś restauracja „Tivoli", po wojnie Zespół Szkół Rolniczych).

          Kłopoty komunikacyjne nasilą się w Legnicy na początku lat 30-tych XX wieku. Wtedy na obrzeżach liczącego już 75 tysięcy mieszkańców miasta zaczną powstawać i rozwijać się kompleksy koszarowe oraz związane z nimi dzielnice mieszkalne, nie posiadające dotąd komunikacji miejskiej. Chodzi zwłaszcza o takie ulice, jak Poznańska, Aleja Rzeczypospolitej (lotnisko) i Chojnowska. Z myślą o tych potrzebach, w roku 1933 przedłużono odcinki linii tramwajowej na ul. Złotoryjskiej do Placu Łużyckiego oraz na ul. Chojnowskiej do skrzyżowania z obecną ul. Pancerną, a potem w roku 1938 do torów kolejowych. Pozwoliło to na połączenie tych dzielnic z dworcem i zawieszenie, a potem rezygnację z odcinka przecinającego ulicę Hutników.

          By rozwiązać komunikację z pozostałymi dzielnicami, uruchomiono 17 września 1937 r. pierwszą w mieście linię autobusową. Jej trasa miała 5,4 km długości i prowadziła od ul. Poznańskiej do lotniska (via dworzec kolejowy). Linię obsługiwały 4 autobusy, a zawieszono ją z powodu oszczędności w czasie wojny.

          W roku 1943 Legnica wzbogaciła się o kolejną komunikacyjną nowinkę. 10 listopada oddano do użytku 3,5-kilometową linię trolejbusową na trasie: Dworzec kolejowy - Skarbowa – N.M. Panny - Złotoryjska - Lasek Złotoryjski (koszary). Obsługiwały ją 2 wozy typu MAN/AEG.